برتیسلاو پوژار (Bretislav Pojar) در تاریخ 7 اکتبر سال 1923 در شهر سوشیتس، در جنوب چکسلواکی متولد شد. او فعالیت هنری خود را پس از جنگ جهانی دوم، و در استودیو Bratri v Triku آغاز کرد. سپس در سال 1947 به یرژی ترنکا پیوست. پوژار تبحر خاصی در انیمیت کردن داشت. حرکت های خارق العاده ی عروسک ها در برخی از آثار ترنکا از قبیل The Story Of The Bass Cello، The Devil's Mill و A Midsummer Night's Dream کار پوژار است. حرکت کاراکتر هایی که او گرداننده ی آن هاست، از لحاظ روانشناختی، شبیه به حرکت های یک بازیگر زنده است. پوژار در سال 1951 نخستین فیلم کوتاه خود را ساخت. در سال 1954 با ساخت فیلم A Drop Too Much توانست جایزه ی بهترین فیلم عروسکی را از جشنواره ی فیلم کن کسب کند. این فیلم که طراحی عروسک های آن را یرژی ترنکا انجام داده بود، درباره ی موتور سواری است که به دلیل زیاده روی در مصرف الکل، دچار سانحه ی تصادف می شود. موفقیت این فیلم بیشتر به خاطر نحوه ی نورپردازی و حرکت دوربین خلاقانه اش است. موفقیت بعدی پوژار، در سال 1959 و با فیلم The Lion And The Song بود که جایزه ی بزرگ جشنواره ی اَنسی را برایش به ارمغان آورد. این فیلم درباره ی فنا ناپذیری هنر است. شیری در یک دشت، به نوازنده ی دوره گردی حمله می کند و او و آکاردئونش را می بلعد. از آن پس با هر حرکت شیر، سر و صدای آکاردئون نیز بلند می شود. این مسئله تا جایی پیش می رود که او دیگر قادر به شکار کردن نیست، زیرا سر و صدای آکاردئون باعث فرار حیوانات می شود. بنابراین شیر پس از مدتی از گرسنگی می میرد. سال ها سال بعد، آکاردئون که در میان اسکلت شیر افتاده است، به دست رهگذری می افتد و او همان قطعه ی نوازنده ی اول را می نوازد. از دیگر فیلم های موفق پوژار که در استودیو یرژی ترنکا ساخته شده است می توان به The Apple Tree Maiden (سال 1974) اشاره کرد که موفق به دریافت جایزه ی اصلی جشنواره ی فیلم اودنزه گردید. این فیلم که صحنه پردازی آن، فضای قرون وسطی را تداعی می کند، بر اساس داستانی از کارل اِربن (Karel Erben) ساخته شده است، و درباره ی دختر زیبایی است که توسط عشق پاک و حقیقی یک شاهزاده، از بند طلسم جادوگر بد ذات آزاد می شود.

از سریال های انیمیشنی که توسط پوژار ساخته شده اند می توان Hey Mister, Let's Play و Garden را نام برد. قهرمانان سریال Hey Mister, Let's Play دو خرس هستند؛ یکی زیرک و دیگری ساده لوح. بین سال های 1965 تا 1973، یازده قسمت (هر قسمت حدود 13 دقیقه) از آن با استفاده از تکنیک نیمه برجسته (1) ساخته شد. یکی از قسمت های موفق این سریال Princesses Are Not To Be Sniffed At نام دارد که در سال 1966 موفق به دریافت جایزه ی پلیکان طلایی از جشنواره ی فیلم مامایا گردید. Garden یک مجموعه ی پنج قسمتی عروسکی (هر قسمت حدود 15 دقیقه) بود که بین سال های 1974 تا 1977 و بر اساس کتابی با همین عنوان، نوشته ی یرژی ترنکا ساخته شد.


در سال 1969 سازمان ملی فیلم کانادا (NFB) از پوژار برای ساخت فیلم To See Or Not To See دعوت به عمل آورد. این همکاری، پس از آن نیز بار ها تکرار شد که نتیجه ی آن خلق آثاری چون Balablok (سال 1972)، E (سال 1981) و Nightangel (سال 1986) بود. فیلم Balablok نخل طلایی جشنواره ی فیلم کن را برای او به ارمغان آورد. این فیلم به شیوه ی کات اوت ساخته شده است. یک موجود کُروی شکل وارد جامعه ی مکعب ها می شود. مکعب ها به اذیت و آزار کُره می پردازند. کُره، دیگر هم شکلان خود را به کمک فرا می خواند و بنابراین جنگی عظیم بین مکعب ها و کُره ها رخ می دهد. در اثر ضرباتی که طرفین به یکدیگر وارد می کنند، همگی به شکل هشت وجهی در می آیند. این تشابه باعث برقراری صلح بین آن ها می شود و در نتیجه همگی به زندگی عادی خود بر می گردند. در سکانس پایانی فیلم مشاهده می کنیم که یک موجود هرمی شکل وارد جامعه ی هشت وجهی ها شده و ماجرا های قبل دوباره تکرار می شود. پوژار در فیلم زیبای E به شکلی نمادین، توتالیتاریسم را به تصویر می کشد. یک مجسمه به شکل حرف E در میدان شهر قرار داده می شود. شخصی به دلیل ضعف بینایی آن را B می خواند. پزشک به وسیله ی عینک این مشکل را حل می کند. سپس پادشاه از راه می رسد. او نیز دچار ضعف بینایی است و مجسمه را به شکل B می بیند. پزشک راه حل این مشکل را برای او شرح می دهد، اما پادشاه نمی خواهد عینک بزند. بنابراین به محافظین خود دستور می دهد تا آنقدر با باتوم بر سر مردم بکوبند تا آن ها نیز همانند او، مجسمه را به شکل B ببینند. Nightangel حاصل همکاری او با ژاک دروین (Jacques Drouin) انیماتور کانادایی می باشد. این فیلم درباره ی مرد جوانی است که در اثر سانحه ی تصادف، نابینا می شود. او در تخیلاتش، همواره خود را با دختری زیبا و مهربان می بیند. سازندگان این فیلم برای نمایش زندگی واقعی قهرمان داستان از انیمیشن عروسکی بهره برده اند و برخی از صحنه های مربوط به دنیای خیالی مرد نابینا را با استفاده از انیمیشن سوزنی (2) به تصویر کشیده اند.


پوژار تعدادی فیلم نیز به سفارش یونسکو ساخته است. مهمترین آن If (سال 1981) می باشد. این فیلم به شیوه ی کات اوت ساخته شده است و به انتقاد از هزینه های هنگفت تسلیحاتی می پردازد. در ابتدای این فیلم، محله های فقیر نشین و آرزو های ساکنان آن به تصویر کشیده می شود. سپس با ظهور رنگین کمانی، تمامی سلاح ها و تجهیزات نظامی به وسایل و امکانات رفاهی تبدیل می گردد. اما در پایان متوجه می شویم که این تغییر و تحولات، رویایی بیش نبوده و همه چیز به حالت اول خود بر می گردد. برتیسلاو پوژار تا کنون پنجاه و پنج فیلم کوتاه و بلند، از فیلم های سرگرم کننده برای کودکان گرفته تا فیلم های جدی و انتقادی برای بزرگسالان، به شیوه های مختلف (عروسکی، کلاسیک، کات اوت و کُلاژ) ساخته است. مشخصه ی مهم در بیشتر این آثار، بیان طنز آمیز آن ها می باشد.




فيلموگرافي:

2006: Fimfárum 2

2003: Fuyu no hi

1998: Jája a Pája

1997: Narkoblues

1995: Why

1994: Mouseology

1990: Motýlí cas

1986: Nightangel

1981: E

1981: If

1979: Proc má clovek psa

1979: Bum

1977: Velryba – Abyrlev

1976: Jak ulovit tygra

1976: O mysích ve staniolu

1975: O té velké mlze

1974: The Apple Tree Maiden

1974: Milovník zvírat

1973: Nazdar, kedlubny

1972: Balablok

1972: A neríkej mi Vasíku

1971: Psí kusy

1970: O pardálu, ktery vonel

1970: Co to bouchlo

1969: To See or Not to See

1969: Ilusologie

1969: Darwin Antidarwin aneb co zízala netusila

1968: Fanfarón, malý klaun

1967: Jak sli spat

1966: Jak jedli vtipnou kasi

1966: Drzte si klobouky

1965: Potkali se u Kolína

1965: Princesses Are Not To Be Sniffed At

1965: Jak jeli k vode

1964: Ideál

1963: Romance

1962: A Few Words Of Introduction

1962: Billiard

1961: Kocicí skola

1961: Attenzione: Guerra

1960: Malování pro kocku

1960: Pulnocní príhoda

1960: Kocicí slovo

1959: Bombománie

1959: The Lion And The Song

1959: Sláva

1959: Jak si zarídit byt

1957: Svátecní den

1957: Paraplícko

1956: Spejbl na stope

1955: Dobrodruzství na Zlaté zátoce

1954: A Drop Too Much

1953: Veselý kolotoc

1951: Josef Mánes

1951: Perníková chaloupka

لينكها:

پروفايل IMDb

پروفايل ويكيپيديا

صفحه فيس بوك

پاورقی:
1. در روش ابداعی او از عروسک های نیمه برجسته فیلمبرداری می شود. این شیوه منحصر به فرد را می توان تلفیق نمایش عروسکی با انیمیشن روی تلق به شمار آورد.

2. در این تکنیک به وسیله ای مخصوص نگهداری سوزن های ته گرد نیاز است که به شکل یک قاب عمودی سفید که در حدود یک میلیون سوزن ته گرد در آن فرو رفته به نظر می رسد. با استفاده از غلتک، ابزار های دیگر و کشیدن آن روی سطح سوزن های ته گرد، برخی از سوزن ها فرو می روند و برخی در جای خود می مانند و اگر از یک زاویه به آن ها نور بیفکنیم، سایه ها ایجاد تصاویری می کنند که می توان از آن ها فیلمبرداری کرد. [...] این تکنیک توسط دو نفر، الکساندر الکسیف (Alexandre Alexeieff) از روسیه و کلر پارکر (Claire Parker) آمریکایی اختراع شده و توسعه یافته است. [...] بر خلاف بیشتر انیمیشن های دو بعدی، تصاویر روی صفحه سوزنی به صورت افقی فیلمبرداری می شوند. نگاه کنید به: مارین فُرنیس، زیبایی شناسی انیمیشن، ترجمه اردشیر کشاورز، انتشارات دانشکده صدا و سیما، صفحه های 91 و 92