تا آخرين سال قرن بيستم، علي‌رغم اين كه بيش از چهار دهه از ساخت نخستين فيلم‌هاي پويانمايي ايران و بيش از سه دهه از نخستين پويانمايي‌هاي كانون مي‌گذشت، با اين حال نمايش آثار پويانمايي در ايران محدود به برنامه‌هاي جنبي (عموماً به همراه فيلم‌هاي مستند و داستاني) جشنواره‌هاي داخلي بود. اين بي‌مهري و بي‌توجهي به هنر پويانمايي اين مرز و بوم در شرايطي صورت مي‌گرفت كه آثار درخشاني در اين عرصه توليد شده بود و عموم اين آثار درخشان در عرصه‌هاي جهاني موفقيت‌هاي گوناگوني كسب كرده بودند.
افتتاح نخستين جشنوارة بين‌المللي پويانمايي تهران در اسفند ماه 1377 پاياني بر چهار دهه بي‌توجهي و بي‌مهري و آغاز فصل نويني در نمايش و ارائه آثار پويانمايي جهان و بالاخص ايران بود.

در دوره نخست از 896 اثر ارسال شده به دبيرخانه، 488 فيلم به جشنواره راه يافتند و آثار هنرمنداني از 33 كشور جهان در معرض تماشاي عموم قرار گرفتند. در چهار روز برگزاري جشنواره، علاوه بر مسابقه ايران و مسابقه بين‌الملل، برنامه‌هايي چون «بزرگداشت فئودور خيتروك و اسفنديار احمديه»، «آثار استوديو پانونيا»، «آسيفا كره»، «مرور بر آثار برونو بوزتو و علي‌اكبر صادقي» و... ترتيب داده شد و داوران مسابقة بين‌الملل (نيكلاو مايداك از يوگوسلاوي، الكساندرويچ آسيموف از روسيه، دتلينا كرك از آلمان، ييري كوبيچك از چك و علي‌اكبر صادقي از ايران) و مسابقة ايران (علي‌اكبر صادقي، اكبر عالمي، اسفنديار احمديه، نفيسه رياحي، سعيد توكليان، ابراهيم فروزش و ابوالفضل رازاني) آثار برگزيده جشنواره را معرفي كردند.

دو سال بعد و در آغاز هزاره سوم، پويانمايي ايران ديگر چون گذشته احساس غربت و تنهايي نمي‌كرد. علي‌رغم تخصصي بودن جشنواره، استقبال عمومي به مراتب بيش از دوره پيشين بود و 36 كشور جهان با آثاري به مراتب ارزشمندتر از دوره نخست در جشنواره پويانمايي تهران حاضر بودند. «رؤياهاي سرزمين برف: از توليدات سازمان ملي فيلم كانادا»، «روشنايي در مه: آثار استوديو آردمن»، «مرور بر آثار نورالدين زرين‌كلك و نفيسه رياحي»، «آثار برگزيده دو دهه اسكار»، «جشنواره جشنواره‌ها» و بخش ويژه «گفتگوي تمدن‌ها» از جمله بخش‌هايي بودند كه در كار بخش‌هاي رقابتي جشنواره ارائه شدند. برتيسلاو پويار (چك) سايوكو كينوشيتا (ژاپن)، نلسون شين (كره)، تيزيانا لوسكي (فرانسه) و حميد نويم (ايران) داوران مسابقه بين‌الملل و عبدالله عليمراد، سعيد توكليان، علي‌اكبر صادقي، ابراهيم فروزش، اكبر عالمي، ابوالفضل رازاني و ناهيد شمس‌دوست، داوران مسابقه ايران بودند و ارلينگ اريكسون از سوئد در حاشية جشنواره يك كارگاه آموزشي پويانمايي برگزار كرد.

تعداد كشورهاي شركت كننده در سومين جشنواره پويانمايي تهران به 52 كشور رسيد. اين مسئله نويد اين را مي‌داد كه اين جشنواره علاوه بر اين كه در ايران به جايگاهي قابل قبول دست يافته است، در عرصه بين‌المللي نيز مورد توجه واقع شده است. 175 اثر در بخش‌هاي رقابتي اين دوره به نمايش در آمدند و در مسابقة بين‌الملل، هيئتي متشكل از مارسل يانكوويچ (مجارستان)، ناتاليا اورلووا (روسيه)، ابي فيجو (پرتغال)، كاتارينا ليلكوسيت (فنلاند) و سعيد توكليان (ايران) به داوري آثار پرداختند. علي‌اكبر صادقي، اكبر عالمي، سيد علي‌رضا گلپايگاني، اميرمحمد دهستاني و فرخنده ترابي نيز اعضاي هيئت داوري مسابقة ايران بودند. بخش‌هاي غير رقابتي جشنواره نيز از تنوع بيشتري برخوردار بود، كه «جشنواره جشنواره‌ها»، «فيلموگرافو»، «قول ايماژو افكا»، «پويانمايي دانشجويي»، «مروري بر آثار وحيداله فردمقدم» و «پويانمايي تلويزيوني: شركت فرهنگي هنري صبا» تعدادي از اين بخش‌ها بودند.

چهارمين جشنواره پويانمايي تهران با 472 فيلم از 61 كشور جهان برگزار شد. ابراهيم فروزش، وحيداله فردمقدم، عبداله عليمراد، سعيد توكليان و فهيمه سرخابي آثار مسابقه ايران را قضاوت كردند و جيليان ليسي (انگليس)، مراد كرتوبي (فرانسه)، ماريوت ريمينن (فنلاند)، يرژي كوچيا (لهستان) و اكبر عالمي (ايران) داوران مسابقه بين‌الملل جشنواره چهارم بودند. «ايشو پاتل، پلي ميان شرق و غرب»، «تابلوهاي خيال: آثار گرت ون دايك و كارن آكوا»، «گزيدة آثار شركت لوس موس»، «مدرسة سوپين فوكوم»، «شركت فيلم‌سازي نكسوس»، «آثار بيل پليمپتون، كوچيا و ماريوت ريمينن» و... از جمله بخش‌هاي غير رقابتي اين دوره بودند.


هيأت داوران بخش بين‌الملل پنجمين جشنواره بين‌المللي پويانمايي تهران را بوريووي داونكوويچ از صربستان، نانسي مري از انگليس، عبدالله عليمراد از ايران، اوتو آلدر از سوئيس و اليويه كاترين از فرانسه تشكيل مي‌دادند و 172 فيلم از كشورهاي مختلف با يكديگر به رقابت پرداختند. تنديس طلايي بهترين فيلم مسابقه بین الملل به فيلم «عشق من» ساخته الكساندر پتروف از روسيه رسيد. در بخش مسابقه ایران 104 فيلم از انيماتورهاي ايراني با يكديگر رقابت داشتند. هيأت داوران بخش ايران اين جشنواره تنديس طلايي را به «مسافر افق» به عنوان فيلم اول جشنواره پويانمايي تهران اهدا كرد. همچنين فيلم‌هاي «صفر درجه» اثر اميد خوش‌نظر و «عروسك گمشده» ساخته معين صمدي به ترتيب به عنوان فيلم‌هاي دوم و سوم اين جشنواره معرفي شدند.

بنا به گفته حسین وزیری رییس ششمین دوره این جشنواره كه در اسفند 1387 برگزار شد، 20 هزار دقيقه پويانمايي از سوي كارشناسان مورد بازبيني قرار گرفت و 270 فيلم براي بخش مسابقه ايران، مسابقه بين الملل و بخش هاي جانبي جشنواره انتخاب شد. در مدت پنج روز 615‌هزار نفر در 205 سانس و هفت سينما به تماشاي فيلم هاي بخش هاي مختلف جشنواره پويانمايي نشستند و تازه ترين توليدات ايران و جهان را در اين حوزه ديدند. هيأت داوران بخش مسابقه ايران متشكل از نازنين سبحان سربندي، محمدعلي صفورا، وجيه‌ا... فردمقدم، ابوالفضل رازاني و احمد عرباني تندیس طلایی بهترین پویانمایی در بخش مسابقه ایران را به راشین خیریه برای "مرد جوان و خیاط حیله‌گر" اهدا نمود. جایزه ویژه هیئت داوران مسابقه ایران جشنواره شامل تندیس طلایی و پنج سکه بهار آزادی به امید خوش‌نظر برای "لابیرنت" اهدا شد. "موتو" از ایتالیا رتبه اول بهترین پویانمایی جشنواره در بخش مسابقه بین الملل را با دریافت تندیس طلایی از آن خود کرد. مادام توتلی پوتلی از کانادا رتبه دوم و تندیس نقره مسابقه بین الملل را از آن خود کرد. جایزه ویژه هیئت داوران بخش مسابقه بین‌الملل جشنواره شامل تندیس طلایی و پنج سکه بهار آزادی به راشین خیریه برای پویانمایی "مرد جوان و خیاط حیله‌گر" اهدا شد و "یک شب در شهر" از جمهوری چک نیز تندیس طلایی و پنج سکه بهار آزادی دریافت کرد.

بخشهای متفاوت جشنواره:

مسابقه بین المللی:
آثار خارجی شرکت کننده در این بخش باید پس از ژانویه سال قبل تولید شده و در دوره های قبل جشنواره شرکت نکرده باشد. یک هیات داوران بین المللی متشکل از پنج عضو از هنرمندان و کارشناسان قضاوت آثار این بخش را بر عهده خواهند داشت. رییس و اعضای این هیات که ستاد جشنواره آنها را انتخاب می کند، پس از ارزیابی آثار جوایز زیر را اهدا مي كنند:

جوایز بخش مسابقه بین المللی:
تندیس طلایی به فیلم اول
تندیس نقره ای به فیلم دوم
تندیس برنزی به فیلم سوم
تندیس طلایی به بهترین فیلم با موضوع کودک و نوجوان
تندیس طلایی به بهترین اثر دانشجویی
تندیس طلایی به بهترین اثر تلویزیونی
تندیس طلایی به بهترین اثر تبلیغی
تندیس طلایی به بهترین اثر بلند
جایزه ویژه هیات داوران
جایزه ویژه دبیر جشنواره
هیات داوران می تواند علاوه بر فهرست مذکور،حداکثر سه دیپلم افتخار نیز به آثار یا عوامل سازنده اهدا کند.

مسابقه ایران:
آثار تولید شده پس از سال 1383 که در دوره های قبل جشنواره شرکت نکرده باشند، امکان حضور در این بخش را خواهند داشت. یک هیات داوری متشکل از حداقل پنج عضو از هنرمندان و کارشناسان عرصه پویا نمایی این بخش را مستقلاً داوری و جوایز زیر را به برگزیدگان اهدا مي كنند:

جوایز بخش مسابقه ایران:
تندیس طلایی به فیلم اول
تندیس نقره ای به فیلم دوم
تندیس برنزی به فیلم سوم
تندیس طلایی به بهترین فیلم با موضوع کودک و نوجوان
تندیس طلایی به بهترین اثر دانشجویی
تندیس طلایی به بهترین اثر تلویزیونی
تندیس طلایی به بهترین اثر تبلیغی
تندیس نقره ای به بهترین فیلم تجربی
تندیس طلایی به بهترین فیلمنامه
تندیس طلایی به بهترین پویانما (انیماتور)
تندیس طلایی به بهترین فضاسازی
تندیس طلایی به بهترین موسیقی
تندیس طلایی به بهترین صداگذاری
تندیس طلایی به بهترین اثر بلند
جایزه ویژه هیات داوران
جایزه ویژه دبیر جشنواره
هیات داوران می تواند علاوه بر فهرست مذکور حداکثر پنج دیپلم افتخار نیز به آثار یا عوامل سازنده اهداء کند.


اطلاعات تماس و لينكها:

وب سايت رسمي

آدرس: تهران، خیابان فاطمی - خیابان حجاب - کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان - مرکز آفرینش های فرهنگی هنری - دبیر خانه جشنواره پویا نمایی

تلفن و فاکس: 88958779